vlindertje
Waar is het gebleven het vlindertje uit mijn jeugd, in de avonduren kwam je haar massaal tegen. Schudde je even aan de haag dan stond je verbaasd te kijken hoeveel het waren. Een klein mysterieus vlindertje, wit, fluweelachtig en vederachtige vleugeltjes. Haar vederachtig uiterlijk werd nog versterkt door de lange franje langs de randen.
Een kleine nachtvlinder die behoort tot de grote groep motten.
Vroeger in de steeg achter ons huis, kwamen ze veel voor, dit feeërieke vlindertje sprak tot mijn verbeelding. De steeg was omzoomd met ligusterhaag en de haag doorweven met Winde.
De waardplant van de rupsen van dit vlindertje is de Winde, zelf heeft deze vlinder geen waardplant nodig ze nemen geen voedsel tot zich. In de zomermaanden zag je dit sierlijke vlindertje rusten op een grasstengel, door hun aparte houding keek je er vaak over heen.
Komt het door dat de stegen, tenminste in mijn omgeving, enkel bestaan uit beton en de mooie hagen van vroeger in de stad verdwenen zijn?
Op de moestuin is wel een haag en ook deze is doorweven met Winde maar dit vlindertje heb ik hier nog niet gezien. Natuurlijk helpt het niet als er af en toe maar stukjes ruig terrein zijn waarop dit vlindertje haar eitjes kan leggen, de vlinder is op zich niet zeldzaam maar wel haar biotoop.
Iedereen wil dat het netjes is, ook op het moestuincomplex heerst die cultuur. Geen wilde bloementuin of iets van onkruid, de tuincommissie houdt van zwarte grond met rijen groente. Gelukkig komen er op ons complex steeds meer vrouwen en dan merk je gelijk dat het strakke verdwijnt. Volgende zomer zaai ik een veld vol eetbare bloemen waar ik zelf natuurlijk ook af en toe van mag snoepen maar ook die prachtige insecten.
Ooit al viooltjes, klein hoefblad, maagdenpalm, Japanse kwee, witte en paarse dovenetel, madeliefjes, heide, begonias, koriander, lavendel, munt, Oostindische kers, rozen, vlijtig liesje , thijm, Afrikaantjes (tagetes), anjers, rode en blauwe salie, chrysanten, courgettebloemen, geraniums, goudsbloemen of leeuwebekjes geproefd ?
Vaak mopper ‘ook’ ik, op die akelige Winde maar realiseer me nu dat wil ik dit vlindertje ooit nog eens terug zien, ik de Winde moet laten staan.
Vijfvingerige vedermot of witte vedermot (Pterophorus pentadactyla) is de naam van het vlindertje uit mijn jeugd.
Al hoewel ze in een insecten gids van Thieme uit 1978 nog beschreven staat als Alucita pentadactyla Linné.
Op een site zag ik een witte vedermot op Boerenwormkruid. Een foto van het Boerenwormkruid heb ik wel misschien als ik lang genoeg blijf kijken naar deze foto, ik het vlindertje uit mijn jeugd zie zitten.
Maria Sibylla Merian
Sluipend over smalle paadjes in de kassen van de Hortus Botanicus in Amsterdam, probeer ik mij het leven voor te stellen van Maria Sibylla Merian. Sloop zij op deze zelfde manier door het tropisch regenwoud? In typische vrouwenkleding en een vlindernet in haar hand, op zoek naar de mooiste vlinders.
Met een rijke dosis aan fantasie waan ik mij ook even in het tropisch regenwoud in het verre Suriname, met zijn grote kleurrijke vlinders en insecten. In iets minder romantische kleding, spijkerbroek en vest, sluip ik het éne paadje in en het andere uit, kijk omhoog naar de bananenboom waarin een grote kam bananen hangt. Helaas, de mooie bloem van de bananenboom is uitgebloeid, wel staat deze op de folder van de expositie afgebeeld. Loop via een verhoging tussen de bomen door en kijk vol spanning naar de dikke boomwortels.
Geen vlinder te bekennen alleen in wat kasten zitten vlinders, vogelspinnen en kakkerlakken. Iets minder gevaarlijk dan in het regenwoud, hier scheidt een gazen wand en glas mij van deze wonderbare dieren.
In de vlinderkas sta ik vol verrukking te kijken naar al die vlinders, even poseert een vlinder voor mij en kan ik hem op de gevoelige plaat vastleggen. Hoe anders ging het er in de 17de eeuw aan toe, met een hete naald door het lijfje werd de vlinder vastgeprikt, ach arme, en later geprepareerd. Verder sluip ik op zoek naar andere soorten vlinders, planten en reptielen.
De vlinder waar ik speciaal naar op zoek ben is de Morpho achilles, Maria Sibylla heeft uren naar deze vlinder gezocht, mij wordt hij bijna letterlijk in mijn hand gelegd. Deze kleuren, zo stralend blauw, blij als een kind bekijk ik zijn kleurenpracht.
Maria Sibylla Merian.
Een vrouw die in de 17de eeuw samen met haar dochter Dorothea naar Suriname vertrok om het leven van vlinder tot pop vast te leggen. Vele ontberingen moest zij doorstaan, alleen de reis al moet vreselijk geweest zijn. Wat bezielt een vrouw om zo’n reis te gaan maken? Een vrouw met passie voor vlinders en insecten. In het Rembrandthuis in Amsterdam is er op het moment een expositie over haar leven. In de vitrinekasten liggen de boeken uitgestald waar ze in prachtige aquarellen alle details van vlinder, ei, rups, pop en waardplant vast gelegd heeft. Een pracht om te zien.
Maria Sibylla Merian was een uitzonderlijke vrouw met een niet minder uitzonderlijk oeuvre. Volgens de verhalen was ze eigenzinnig maar natuurlijk moet ze ook zeer ondernemend geweest zijn anders maak je in de 17de eeuw op 53-jarige leeftijd niet zo’n avontuurlijke reis naar Suriname. Doodziek maar met vele honderden tekeningen kwam zij na twee jaar weer terug naar Amsterdam. Haar prachtige boek Metamorphosis Insectorum Surinamensiem, of de Verandering der Surinaamse Insecten maakte haar wereldberoemd.
Veel van haar werken zijn in het bezit van het Britse koningshuis en zijn nu voor het publiek tentoongesteld. Op de tentoonstelling zijn meer dan honderd zelden getoonde meesterwerken te zien, staat er in de folder. Ze komen uit meerdere musea en bibliotheken.
Een mooi boekwerk heeft
Ella Reitsma over deze vrouw en haar dochters gemaakt. Het boek staat nu te pronken in mijn kast en bijna verliefd kijk ik naar die prachtige aquarellen en tekeningen. Regelmatig kijk ik naar de zo nauwkeurig vorm gegeven afbeeldingen en verwonder me over de pracht van de aquarellen.
Maria Sibylla Merian: Een vrouw met passie.
Inez van Dullemen schreef in 2001 een roman over haar: Maria Sibylla, Een ongebruikelijk passie. Met veel plezier heb ik deze roman gelezen, deels berust op waarheid, deels fictie. Door dit boek kun je een beetje een voorstelling maken hoe haar leven toen geweest is. Haar leven in Frankfurt, Friesland, Amsterdam en Suriname. Het boek heb ik iedere ochtend mee genomen naar het ziekenhuis en terwijl de Aptiva zijn werk deed heb ik weg kunnen dromen bij het lezen van dit mooie boek. Een aanrader, net zoals de gezamenlijke expositie in het Rembrandthuis en de Hortus Botanicus in Amsterdam.
Maria Sibylla merian (Frankfurt am Main 1647, Amsterdam 1717)
