Proeven??
Herfst en tijd voor paddenstoelen. Mooie exemplaren gezien in bos en wei maar de mooiste eetbare paddenstoelen groeien bij ons gewoon in de bijkeuken.
Verbaasd zult u denken is het bij jullie dan zo vochtig in huis, nou nee deze groeien gewoon op een baaltje.
De Eryngii, in het Nederlands wordt hij Koningsoesterzwam genoemd, hebben wij als groeibaaltje gekocht in een tuincentrum. De eerste paddenstoelen zijn geoogst en worden vanavond gegeten.
Heel wonderlijk is het om te zien hoe snel deze paddenstoelen groeien, het gezegde ‘Het schiet als Paddenstoelen de grond uit’ zie je nu vlak voor je neus gebeuren. Een paar keer per dag benevel ik met de plantenspuit het baaltje en iedere keer zie je dat ze alweer iets groter zijn.
Een aantal weken geleden hebben we een doosje van deze paddenstoelen bij de groenteman gekocht, we vonden ze verrukkelijk. Ik had ze in de lengte doorgesneden, gebakken in een beetje echte boter, even met de zout en pepermolen erover en werkelijk het was een Koningsmaal. Even googlen om te kijken of deze paddenstoel ook een Nederlandse naam heeft en ja dan ontdek je dat ze als groeibaaltje te koop zijn.
Natuurlijk niet in de Noordkop maar we hebben er een autoritje voor over gehad om een baaltje Koningsoesterzwam te gaan kopen.
Als echte Nederlander ben je natuurlijk eerst sceptisch, zou het wel groeien en dan valt op dat moment het tijdschrift Landleven door je brievenbus en ja daarin prijken prachtige foto’s van de verschillende soorten groeibaaltjes. Zoals in Landleven staat, een eetbaar bosje bloemen en zo ziet het er ook uit.
Het zal zeker niet ons laatste baaltje paddenstoelen zijn, de andere soorten willen we graag proberen en zag dat ze ook via internet te bestellen zijn. Zo kun je de paddenstoelen in de bossen laten staan, plukken is in Nederland trouwens verboden, en oogst je van je eigen baaltje Koningsoesterzwam , goudkopje of zuidelijke leemhoed.
mini paddestoeltjes
Op een steen in onze tuin tiert het mos welig, bij het bekijken van het mos ontdekte ik een mini paddenstoelen soort. Het boek van Readers Digest geeft geen uitkomst. Ondanks dat het geen uitgebreid boek is, heb ik in de 20 jaar dat het boek in mijn bezit is toch vele soorten een naam kunnen geven. De vele eetbare soorten ken ik bij naam en bij twijfel niet aankomen werd mij geleerd door mijn schoonmoeder. De tijd dat ik in Duitsland woonde en later tijdens vakanties hebben we vele paddenstoelen verschalkt. Jaren geleden heb ik me een tijdje verdiept in paddenstoelen soorten maar vond het een onbegonnen zaak, te veel interesses hebben in die tijd mijn pad gekruist en soms moet een mens dan een keuze maken.
De wereld van de paddenstoel is zo divers al die verschillen bij bijna hetzelfde soort, met het blote oog is dit niet te zien. Languit in het bos liggen om zo’n minuscuul paddenstoeltje te bekijken valt niet mee en om ze nu mee te nemen, nee dat lijkt me geen goed idee. Natuurlijk kun je er een foto van maken maar bij een paddenstoel van net 1 cm hoog wordt het lastig om de onderkant te fotograferen.
Anne Tanne heeft zich nu ook op het pad begeven van determinatie van paddenstoelen, niet alleen bloemen, planten, kruiden en andere wetenswaardigheden maar ook de paddenstoel wordt er nu besproken. Leuk om dit te lezen en zo begint het toch weer te kriebelen om de draad op te pakken om wat meer over deze sprookjesachtige kabouterhuisjes te weten te komen.
Toch blijft dit idee nog even op de plank, de permacultuur heeft bezit van mij genomen en op het moment struin ik internet af op zoek naar vaste eetbare planten.
Een tijdje geleden vroeg ik naar de naam van een paddenstoel en dat was de kleine stinkzwam, later bleek dat ik deze soort nooit volgroeid gezien heb. In zijn onvolgroeide stadium wordt de kleine stinkzwam, het Duivelsei genoemd. Onder die naam heb ik hem ooit eens gegeten, een beetje radijsachtige smaak maar ik vond hem niet lekker, voor mij was deze soort niet voor herhaling vatbaar.
In Nederland is het verboden om paddenstoelen te plukken maar in Duitsland trokken wij in de herfstvakantie de bossen in om de overheerlijke Steinpilz te zoeken. Menig paddenstoeltje kwam er in de braadpan bij mijn schoonmoeder.
Zou er iemand zijn die mij kan vertellen welk paddenstoeltje dit is op de foto? Erg duidelijk is de foto niet maar het fototoestel werd bejaard en is intussen overleden. Op mijn tafel prijkt sinds dinsdag een nieuw toestel met supermacro.
Korstmossen
Xanthoria parietina, Groot Dooiermos.
Korstmossen kunnen uitstekend tegen uitdroging en andere extreme milieuomstandigheden. Ze zijn algemeen te vinden op muren en daken vooral waar stikstofverrijking door vogels of door andere dieren heeft plaatsgevonden. Plakkaten heldergeel tot oranjeachtig kwam ik tegen op de grafzerken van de Joodse begraafplaats in Den Helder.
Korstmossen lijken op het eerste gezicht plant-achtige organismen maar in werkelijkheid zijn ze de innige symbiose van twee verschillende typen van organismen: een schimmel en een groenwier of een blauwalg.
Veel korstmossen groeien zeer traag (soms niet meer dan 0,1 mm per jaar), en groeien daarom vooral daar waar ze niet door zaadplanten verdrongen kunnen worden.
De laatste jaren komt het Groot Dooiermos in Nederland (en ander delen van Europa) steeds meer voor, omdat ze kan profiteren van vervuiling met stikstofverbindingen. Deze stikstof is vooral afkomstig uit de landbouw, waar men stikstof in overmaat als meststof gebruikt: de stikstof in de rivieren is voor tweederde afkomstig van de mest die de boeren gebruiken.
Stikstof is een gas dat 78% van lucht uitmaakt. Stikstofverbindingen zijn essentiële bouwstoffen voor alles wat leeft: zonder stikstof kunnen planten geen eiwitten maken maar een overdaad aan stikstof in het milieu draagt zeker bij aan het broeikaseffect.
Mij was verteld waar je korstmossen vind is de lucht schoon. Het leek zo mooi, wij wonen in een schone stad en zou dit dan nu niet waar zijn? Aan drie zijden zijn wij omringd door water, Noordzee, Marsdiep en Waddenzee. Gelukkig klopt de informatie wel want Korstmossen zijn gevoelig voor luchtverontreiniging. Sommige soorten verdwijnen in gebieden waar de concentratie zwaveldioxide (SO2) hoog is. De aan- of afwezigheid van korstmossen wordt daarom wel gebruikt als een indicator voor luchtverontreiniging. In gebieden waar veel ammoniak in de lucht zit (uit de landbouw) verdwijnen sommige korstmossoorten. Andere soorten groeien echter beter met ammoniak, zoals Groot Dooiermos (Xanthoria parietina).
De laatste jaren zijn de korstmossen in Nederland en België zich weer aan het herstellen, doordat de SO2-uitstoot is verminderd sinds er minder kolen worden gebruikt in elektriciteitscentrales en voor verwarming van woningen.
Door te veel vervuiling met stikstofverbindingen, ammoniak, groeit het Groot Dooiermos dus welig op de begraafplaats. Komt het door de Noordzee die slechts op 500m hemelsbreed van de begraafplaats verwijderd is, dat deze korstmossen hier te vinden zijn of het kneuterboertje aan de westzijde van de begraafplaats?
De grote rivieren komen uit in de Noordzee en de stroming voert dit water langs onze kust, dit zou dus een logische verklaring kunnen zijn of komt het door de vele moestuinders die jaar in jaar uit kunstmest op hun tuintje gooien of gooiden. Natuurlijk kan het ook gewoon door de vogeltjes komen die een rustplekje vinden op de zerken van de mooie Joodse begraafplaats. Vaak heb ik daar een groene specht zien zitten en zou dit de boosdoener zijn? In ieder geval ziet het er mooi uit, de zerken vol met met plakkaten Groot Dooierzwam.
Kunstmest wordt gelukkig al minder verkocht op ons complex, het jaagt de plant de grond uit maar heeft geen toegevoegde waarde voor de bodem en het bodemleven. De bodem vruchtbaarheid verbetert als er geen kunstmest gebruikt wordt, ook worden de planten sterker. De planten groeien langzamer zonder kunstmest en je moet wat meer geduld hebben voor je kunt oogsten maar dat is dan ook te proeven. Niet iedereen is het daar mee eens maar…
ik weet het zeker biologisch smaakt beter.
