Normandië
Bij thuiskomst van deze mooie tuinenreis was er veel te doen op de moestuin, oogsten en nog eens oogsten, daarna zou ik het iets rustiger krijgen en tijd hebben om mijn verhaal te schrijven over deze reis. Rust kreeg ik wel maar niet in de vorm die ik bedoelde, het werd een zomergriep met een aantal dagen hoge koorts.
Een tuinreis in 5 dagen van 30 juni t/m 4 juli 2008 met een grote verscheidenheid aan tuinen, van kleine tuinen tot ware parken. Ook cultuur ontbrak niet tijdens deze reis, verschillende stadjes hebben we bezocht. Het begon met een stop in Arras op het grote plein, ... de Grand’ Place, door Unesco dit jaar uitgeroepen tot Werelderfgoed. Niet ten onrechte, ben je op de Grand’ Place en je ziet al die mooie geveltjes dan kun je alleen maar hopen dat dit bewaard mag blijven.
Diezelfde dag hebben we de eerste tuin bezocht Jardins de Maizicourt, 25 km ten noordoosten van Abbeville. Het is een romantische tuin met elegante hoekjes en verrassende doorkijkjes. De meer dan twintig verschillende tuinkamers hebben elk hun eigen sfeer.
Van romantisch tot wild en van weelderig tot strak. Deze tuin is in 2006 gekozen tot de mooiste tuin in Frankrijk en hier is nog niet alles mee gezegd, ook de straat ziet er erg mooi uit, borders aan beide zijden, zelfs langs het slootje bij de weiden en rondom de kerk staan bloeiende planten. Het ziet er allemaal perfect uit, een genot om er langs te lopen. Dit alles wordt onderhouden door Catherine Guevenoux,
Catherine Guevenoux, de eigenares van deze mooie tuin, heeft de tuin in 1989 gekocht. Zij heeft geprobeerd de zones uit haar kinderjaren opnieuw te creëren. Voor wie een artistieke ingesteldheid heeft, is dit een manier om iets de creëren wat voortdurend in beweging is, en zoals Monet zei: “Mijn mooiste doek, is mijn tuin. En voor haar is de mooiste beloning als de bezoekers terugkomen !” Daar twijfel ik geen moment aan, deze tuin is zeker een bezoek waard.
Na een heerlijk diner, goede bedden en verrukkelijk ontbijt gingen we de volgende dag op pad naar Parc Floral Des Moutiers, een tuin met een engels karakter.De witte tuin deed mij erg denken aan de witte tuin in Sissinghurst.
Rondom het fraaie huis van de architect Edwin Luytens liggen de mooie tuinen. Gertrude Jekyll zorgde voor de beplanting. We spreken dan over 1898. In de tuin staat een pergola, wat kenmerkend is voor het werk van Luytens en Jekyll.
In het voorjaar bloeien er vele rhododendrons.
Een gedeelte van de tuin is moerassig waar dan ook voor gewaarschuwd werd, grote Gunnera’s sieren dit gedeelte met paarsblauwe en witte lissen. Iemand van ons gezelschap was erg onder de indruk van dit gedeelte en wilde het op de gevoelige plaat vastleggen, iedere keer dus een stapje achteruit en nog een stapje…., tot het moment dat de foto genomen kon worden, helaas het werd in plaats van de foto een paar prut benen. Gelukkig heeft niemand het op de foto gezet hoorde ik haar later zeggen maar helaas…..
Daarna naar Dieppe, we hebben heerlijk langs de boulevard gelopen, het was die dag erg heet en onze hoeden lagen natuurlijk keurig in de kast in de hotelkamer. Resultaat, verbrand gezicht. Onder het genot van een visbroodje en een patatje liepen we richting krijtrotsen, voor mij een eerste kennismaking met dit fenomeen. Thuis zijn er duinen maar dit vind ik toch wel erg mooi. Ook het kasteel bovenop de rotsen is indrukwekkend. Vele foto’s zijn er gemaakt. Peter vond terwijl hij even naar de vloedlijn liep een mooie steen, een waar kunstwerk. Zijn geschenk van de zee, ondertussen is hij op een sokkeltje in de vorm van een grote kiezelsteen geplaatst en staat bij ons op de vensterbank. Een vakantieherinnering aan Dieppe.
De tijd ging veel te snel maar Anton, onze chauffeur, is onverbiddelijk, tijd is tijd en natuurlijk kan het niet anders als je zoveel wilt zien in 5 dagen. De volgende tuin die we bezochten ligt tussen Rouen en Dieppe. Parc Floral le Clos du Coudray. Een tuin van 25.000 vierkante meter. Een tuin bij twee oude cottage woningen. Een heerlijke tuin om te wandelen maar ook om af en toe even weg te dromen op een bankje onder een boom.
Een tuin om je schilderspalet ter hand te nemen stond er in onze beschrijving, daar ben ik het helemaal mee eens als de tijd die we daar doorbrachten daarvoor niet veel te kort zou zijn. Minstens twee dagen heb je nodig om wat eerste aanzetten van al die prachtige plekjes op papier te zetten.
De avond brachten we weer door in de eetzaal, de mooi opgemaakte borden waren een lust voor het oog. Soms ook een hilarisch moment, de man met het schuiertje kwam langs om de broodkruimeltjes van tafel te verwijderen. Dit had ik nog nooit eerder gezien, de ober die tussen twee gangen door even de tafel met een minuscuul klein schuiertje en blikje schoon kwam schuieren. Sommige dames kregen hier wel heel erg de slappe lach van maar de ober bleef strak voor zich uit kijken.
Woensdag stonden de tuinen van Claude Monet in Civerny op het programma. De beroemde watertuin, die op vele van zijn schilderijen te bewonderen zijn en het gedeelte waarvan de kleuren een mengeling zijn van een schilderspalet. Ik had me hier heel erg op verheugd, zijn tuin, atelier en huis, om dat allemaal te bekijken en toch viel het tegen. De borders in al zijn kleuren zijn mooi maar niet geschikt voor zoveel bezoekers, delen zijn daarom afgezet om de bezoeker gelegenheid te geven toch wat foto’s te maken zonder dat er mensen op staan. Het mooiste vond ik de kunstcollectie japanse prenten, een prachtige verzameling. Zijn atelier is nu een winkel, de commercie heeft hier heel erg toegeslagen, zoveel dure kitsch bij elkaar, wat je ook ziet als je in de winkel van het van Gogh museum in Amsterdam bent. Een boekje, kalender, beker, sjaals enz. allemaal bedrukt met één van de schilderijen. Ik kan nu zeggen dat ik in de tuin en het huis van Monet geweest ben maar ben wel een illusie armer.
Les Jardin d’Angelique werd voor mij de mooiste tuin van deze reis, de witte tuin met een overvloed aan bloemen en heerlijk veel soorten door elkaar, waar ik zo van hou maar door de buxusrand werd alles keurig in toom gehouden. Een tuin naar mijn hart, bij het oversteken van het grote grasveld kwam je in de tweede tuin, een complete verrassing. slingerende paadjes, een bruggetje en achter iedere bocht was wel weer een verrassend element. Ook de toilethuisjes waren grappig om te zien, iedereen dus even gluren en dan ook van het interieur toch maar een foto maken. Bij de tuin van Monet hadden we tijd over maar in deze tuin kwamen we tijd te kort, hier had ik graag wat langer vertoeft.
Daarna op naar Rouen, van half vijf tot 9.00 uur ‘s avonds mochten we deze stad gaan verkennen, gelukkig is dit centrum niet zo groot en wilden we het wat rustiger aandoen maar we hebben toch weer de pootjes behoorlijk laten rennen. Plattegrond mee van de VVV en op naar de bezienswaardigheden. Natuurlijk eerst de kathedraal Notre Dame bezichtigd maar ook niet al te uitgebreid want er is nog zoveel moois te zien. We zijn de kleine stille straatjes achter de kerk ingegaan, het eerste wat we tegen kwamen was een theewinkeltje met de mooie naam Félici Thé en als ware theedrinkers moest er natuurlijk eerst iets gekocht worden voor ons assortiment thuis. Vele oude historische gebouwen hebben we op de kiek gezet. Bij de nieuwe kerk met het monument voor Jeanne d’Arc hebben we een tijdje rondgelopen. Een apart gebouw maar of we het ook mooi vonden weten we niet.
Donderdag, een bezoek aan Jardin De Vasterival maar omdat het nog te vroeg was even een stop bij een mooi kerkje aan zee in Varengeville-sur-Mer.
Een kerkje met apart gebrandschilderde ramen ontworpen door de bekende Franse kunstschilder Georges Braques. In deze kerk is ook de tombe van Georges Braque. Op het kerkhof heb je een prachtig uitzicht op de Atlantische Oceaan en de krijtrotsen.
Citaat Georges Braque:
‘Alles om ons heen is in diepe slaap verzonken. Een lichtstraal van het dichterschap is nodig om de werkelijkheid te onthullen.’
Hoe toepasselijk op deze plaats.
Na dit uniek gelegen kerkhof op weg naar Madame Sturdza, prinses van haar eigen koninkrijk Jardin de Vasterival, waar zij de scepter zwaait over huis, tuin en personeel en ook zou zij dat graag willen doen over haar bezoekers. Met haar fragiele verschijning krijg je heel even het gevoel van tederheid, het oude dametje van 90 jaar met haar zachte stem maar bij het horen van haar woorden verdwijnt die tederheid al gauw. Toch wel vrij stevig staat ze op haar boomstronk met de cultivator in haar hand, ik dacht als steun maar het is eerder de stok waar vroeger mee geslagen werd voor het geval je niet naar haar luistert. Bij het betreden van haar borders krijg je eerst een waarschuwing, zo vertelt zij, bij de tweede keer zal zij niet schromen om met de cultivator je neer te sabelen. Het personeel wat de rondleidingen zal geven loopt zelf ook met zo’n werktuig. Haar zachte stemmetje is amper te verstaan, totdat iemand uit ons gezelschap een aardig woordje tegen haar hond zegt, op dat moment komt er een volume uit dat kleine vrouwtje en buldert ze: Don’t speak to the dog, it’s my friend.
Foto’s mogen we niet maken er wordt verwacht dat je haar boek of foto’s koopt. De foto’s heb ik gekocht maar zijn van een zeer slechte kwaliteit. Zonde van mijn geld.
Tijdens de rondleiding werd ons veel vertelt over de aanleg en onderhoud van het park, iedere keer wordt er weer een nieuw stukje grond omgetoverd tot tuin en werkelijk ze heeft zonder tekening alleen met haar eigen inzichten hier een park aangelegd waar veel mensen vol bewondering naar zullen kijken en terecht. Je merkt dat het personeel voor haar kruipt want tijdens de wandeling gleed onze gids uit in een border, je zag haar verbleken en met de cultivator werd alles zo goed mogelijk weggewerkt. Volgens mij is ze na de rondleiding terug gegaan om alles glad te strijken zodat Princesse Sturdza hier maar niets van zal merken. Haar bezoekers heeft ze echter niet kunnen drillen want na nog een laatste toespraak van haar waarna zij zich terug trok in haar paleisje werd de hond door velen aangehaald en toegesproken. Een geweldig vrolijke Golden Retriever.
Na een lunchpauze in Dieppe vertrokken we naar Jardin de Valérianes, volgens de beschrijving een echte Lady’s Garden, al weet ik niet wat ik me hier bij voor moet stellen, is dat iets zoets of toch heerlijk rommelig? Het werd gelukkig het laatste, geen overgecultiveerde tuin maar een tuin van mensen met passie. De tuin bestaat uit twee delen, aan iedere kant van de weg één. De ene tuin kun je wel romantisch noemen, de andere tuin is een japanse tuin in aanleg, werkelijk dat wordt een plaatje. Zoveel aparte planten als hier staan, nooit heb ik een boom gezien met een blad wat lijkt op pijpekrullen.
Zo mooi als deze boom staat bij de vijver met zijn goudglanzende vissen, deze boom geeft je gelijk een vrolijk gevoel. Samen werkt dit echtpaar, naast hun baan, hij werkt fulltime, zij partime, aan deze tuin. Bedenken de aanleg en de beplanting, een knap staaltje vakmanschap, in de toekomst willen zij ook beginnen met bed & breakfast. Deze tuin wil ik over een aantal jaar graag terug zien. Beiden in korte broek met bruine benen en stevige schoenen waren ze in de tuin aan het werk soms dacht ik, wie is wie maar aan de voorkant kon je het verschil toch wel zien.
Van het plaatsje St Valery en Caux zelf hadden wij nog niets gezien, dus de laatste gelegenheid om dit toch even te doen. In de stromende regen hebben we het haventje en de kust bekeken daarna toch maar gauw naar het Hotel du Casino om ons voor te bereiden op ons laatste diner in dit hotel. Wat ons deze reis opviel waren de dorpjes met al hun bloembakken en bloemversieringen. Een lust voor het oog. Waarom kan zo iets niet in ons land? Stadbesturen ga tijdens uw vakantie eens kijken in die mooie franse dorpjes.
Dan is het alweer de laatste dag, we bezoeken nog één tuin Abbaye et Jardin de Valloires. De abdij dateert uit de 18de eeuw, helaas mochten we deze niet bezichtigen.
Het rosarium waar de rozen met verschillende soorten groente gecombineerd werden is wel heel apart, iets wat je niet verwacht in een klassiek aangelegd gedeelte, de tuin Jardin de Jean Baptiste Lamarck of zoals deze tuin ook genoemd wordt, De Evolutietuin, sprak mij het meeste aan. De tuin die de oorsprong verbeeld, met iedere traptrede ga je vooruit in de tijd, tot dat je aan de rand van het bos staat en de geschiedenis van de mens, de aarde en het klimaat kunt volgen.
Elle l’a Toujours
à sa disposition
et c’est pour elle
un moyen sans bornes
avec lequel elle fait
comme les moindress
Jean Baptiste Lamarck (1744-1829)
Hydrogéologie 1802
Onder het genot van een met bloempjes versierd gebakje hebben we nog even na genoten van deze tuin.
Op de terugreis hebben we bij een laatste stop bij een wegrestaurant nog even wat foto’s gemaakt met een wel heel aparte steen aan de rand van de snelweg met de tekst: le point du jours.
Na ons diner in een hotel bij Gent werd de terugreis aanvaard, wij bleven nog een nachtje in Soest, het was te laat om nog naar huis te vertrekken, we hebben weer een goed verzorgde reis gemaakt en onze dank gaat dan ook uit naar Ank en Anton.
De vele foto’s die we gemaakt hebben kunt u hier bewonderen.
Tuinenreis Brabant
Twee dagen tuinen kijken in het mooie Brabantse land in de omgeving van Waalwijk en Kaatsheuvel. Samen met nog 48 leden van Groei en Bloei vertrokken we vrijdagmorgen richting Waalwijk. De eerste tuin die we bezochten was de tuin van de familie Verhulst. Hij wist alles over klokken en zij alles over kruiden. Het leek of Klazien uit Zalk was opgestaan. Voor elk kwaaltje of probleempje is er een zalfje of drankje. De verhalen waren om van te smullen, ze verdienen het om in boekvorm te verschijnen.
Na het genieten van een Brabantse koffietafel stond het kruidenvrouwtje op ons te wachten bij de Loonse en Drunense Duinen om ons bij elke boomsoort een kruidenverhaaltje of spookverhaal te vertellen, ons te laten ruiken aan één van de vele likeurtjes of te laten proeven van een watertje of jam. Paardebloemenjam had ik nog nooit geproefd maar het was verrukkelijk. Het recept zal ik binnenkort bij de recepten plaatsen. De tijd vloog om, ze had ons nog veel meer willen vertellen maar de bus stond te wachten en ook de gastvrouw van de volgende tuin stond klaar met koffie en weer prachtig versierde koek.
Het Blomhof in Kaatsheuvel is een lange smalle tuin met verschillende tuinkamers, borders op kleur en het laatste deel is bos. Ook hier genoten van de mooie borders. Kortom 9000 m2 tuinplezier.
Om zes uur kwamen we aan bij ons hotel waar we hebben genoten van een heerlijk diner. De avond hebben we doorgebracht op een terras met uitzicht op het mooie gemeentehuis van Waalwijk.
De volgende dag stonden er weer drie tuinen op het programma. De eerste tuin die we bezochten was een echte liefhebberstuin. De Vaartse Hof in Dongen-Vaart. Heel netjes maar niet stijf, de borders en de grote vijver waren een pracht om te zien. De groene kikkers gaven een concert bij de vijver. De tuin is de moeite waard om te bezoeken. Enkele potten zelfgemaakte jam verwisselde hier van eigenaar. Planten zou ik niet kopen, mijn tuin is vol, nee overvol, maar ik hou van dit oerwoud. De verleiding was echter te groot en zo werden er drie planten in een plasticzak geplaatst, vijf zakjes zaad van o.a blauwe akelei, purperkleurige papaver, ridderspoor en drie potten jam. Bij deze tuin was ook een kleine fruitgaard en een moestuin.
De lunch kregen we in tuin twee De Dijkgaerd in Kaatsheuvel. Op het gazon stond een hele lange tafel, gedekt met een geblokt kleed en stoeltjes met bloemetjes, op ons te wachten. De lunch was verrukkelijk. De tuin was verdeeld in verschillende stijlen. Het moderne gedeelte vond ik heel mooi. Achter de grote blauwe schermen die verspringend in de tuin stonden was een ronde tuin met Hosta’s en Siergrassen. Dit gedeelte was nog niet zolang geleden aangeplant, graag kom ik hier nog een keer terug als de planten volgroeid zijn.
Helaas ook hier kon ik de verleiding niet weerstaan en verdwenen er toch weer vier planten in een plastictas. Ik had aan Peter beloofd, echt ik neem niets mee maar ach ik heb nog een moestuin daar kan altijd nog wel iets geplaatst worden. Ondertussen wordt deze echter ook al wel erg vol. Meer dames uit ons gezelschap kwamen met armen vol planten aan lopen.
De bus stond klaar om ons naar de volgende tuin te brengen, de tuin van fam. De Vries stond als laatste tuin op het programma, langzaam werd ik ook wel een beetje tuinmoe. Deze tuin was heel anders van inrichting, veel bijzondere bomen, zoals de Tulpen- en Amberboom. Een tuin naar mijn hart, heerlijk rommelig en vol. Op sommige stukjes had ik het gevoel of ik in het oerwoud liep. Zo moet een tuin er voor mij uitzien.
In deze tuin kwam ik een voor mij bijzondere soort Hortensia tegen, de eikenblad Hortensia. Ze luistert naar de mooie latijnse naam Hydrangea quercifolia ‘Hovaria’. Jammer dat ik maar een kleine stadstuin heb, op zich hou ik helemaal niet van Hortensia’s, maar deze had zeker een plek gekregen.
Na deze mooie tuin gingen we op weg naar Zaltbommel, kwekerij ‘t Houten Huis’ stond als laatse op ons programma, ook hier weer koffie en gebak, waar worden we toch zo dik van, en ja ook hier weer een zak vol planten, dit keer siergrassen en een vogeltje op kruk in de kleur blauw. Ik zal hier vast nog wel een plekje voor vinden maar o jee waar? Deze kwekerij heeft 110 variëteiten van de papaver, daar moet je er toch echt één van mee nemen, de Ruby Wedding is nu dus ook in mijn bezit. Volgende keer op een tuinen reis moet Peter maar mee gaan misschien dat ik dan zonder planten thuiskom, een andere optie is nog een moestuin erbij. Er komt er één vrij naast mijn tuin, toch nog maar even over nadenken of …... nee toch maar niet.
Tuinen in Duitsland
Dit jaar gaan we samen met Groei en Bloei afdeling Soest een tuinenreis maken naar Duitsland. Een land waar je niet zo gauw aandenkt om heen te gaan voor een tuinenreis. Duitsland ken ik van lange wandelingen over heuvels en bergen, en van de vele fietstochten maar tuinen bezichtigen is voor mij nieuw.
Het Westfalenpark in Dortmund heb ik wel vaak bezocht maar dat is dan ook de stad waar ik een paar jaar gewoond heb. Het park waar meer dan 3000 rozensoorten groeien en zijn 209 meter hoge Floriantoren met het draaiende restaurant. Zeker een bezoek waard.
Het plan was een tuinenreis naar Engeland maar na het zien van een dialezing over tuinen in Duitsland stond voor ons vast dat we dit jaar deze reis gaan maken. Ook is het zeer aantrekkelijk dat je een middag door Berlijn kunt wandelen vast een voorproefje voor een stedentrip naar deze stad. De reis gaat naar Hannover en Berlijn en op de terugreis naar de stad van de rattenvanger, Hameln.
Vooral het bezichtigen van de privétuin van Karl Foester in Potsdam lijkt mij geweldig. Karl Foerster was één van de grootste en bekendste kweker van planten in Duitsland. Hij heeft baanbrekend werk verricht voor de siergrassen in tuinen.
Het woord vooraf in het boek ‘Prachtig Gras’ van Michael King en Piet Oudolf dient om de naam Karl Foerster te eren. Karl Foerster schreef in zijn boek ‘De intocht van grassen en varens in onze tuinen’ uit 1957: ‘Hoe is het mogelijk dat deze tuinjuwelen zo lang over het hoofd zijn gezien?’
Ook ik vind dit onbegrijpelijk, niets mooier dan wuifende grassen tussen bloeiende planten. Uit het boek ‘Prachtig Gras’ heb ik verschillende soorten uitgezocht en op mijn verlanglijstje geplaatst.
De foto’s heb ik gemaakt in natuurgebied Het Zwanenwater bij Callantsoog.
Misschien is het mogelijk om nog wat bijzondere grassen op dit reisje te kopen. Na het aanleggen van de riolering in onze tuin en daarbij het drastisch moeten verwijderen van een aantal planten oogt onze tuin kaal. Voor de zomer hoop ik hier weer wat moois van te maken. Na de voorpret voor ons tuinenreisje begint het ook te kriebelen in mijn vingers om weer te gaan zaaien er liggen heel wat zaden te wachten om weer uit te groeien tot mooie bloeiende planten.
Nu pak ik eerst nog maar weer even het mooie boek ‘Prachtig Gras’ en nestel mij met een kop koffie op de bank en geniet van de mooie foto’s in dit boek en ben Karl Foerster dankbaar dat hij de grassen niet over het hoofd heeft gezien.
