Korstmossen
Xanthoria parietina, Groot Dooiermos.
Korstmossen kunnen uitstekend tegen uitdroging en andere extreme milieuomstandigheden. Ze zijn algemeen te vinden op muren en daken vooral waar stikstofverrijking door vogels of door andere dieren heeft plaatsgevonden. Plakkaten heldergeel tot oranjeachtig kwam ik tegen op de grafzerken van de Joodse begraafplaats in Den Helder.
Korstmossen lijken op het eerste gezicht plant-achtige organismen maar in werkelijkheid zijn ze de innige symbiose van twee verschillende typen van organismen: een schimmel en een groenwier of een blauwalg.
Veel korstmossen groeien zeer traag (soms niet meer dan 0,1 mm per jaar), en groeien daarom vooral daar waar ze niet door zaadplanten verdrongen kunnen worden.
De laatste jaren komt het Groot Dooiermos in Nederland (en ander delen van Europa) steeds meer voor, omdat ze kan profiteren van vervuiling met stikstofverbindingen. Deze stikstof is vooral afkomstig uit de landbouw, waar men stikstof in overmaat als meststof gebruikt: de stikstof in de rivieren is voor tweederde afkomstig van de mest die de boeren gebruiken.
Stikstof is een gas dat 78% van lucht uitmaakt. Stikstofverbindingen zijn essentiële bouwstoffen voor alles wat leeft: zonder stikstof kunnen planten geen eiwitten maken maar een overdaad aan stikstof in het milieu draagt zeker bij aan het broeikaseffect.
Mij was verteld waar je korstmossen vind is de lucht schoon. Het leek zo mooi, wij wonen in een schone stad en zou dit dan nu niet waar zijn? Aan drie zijden zijn wij omringd door water, Noordzee, Marsdiep en Waddenzee. Gelukkig klopt de informatie wel want Korstmossen zijn gevoelig voor luchtverontreiniging. Sommige soorten verdwijnen in gebieden waar de concentratie zwaveldioxide (SO2) hoog is. De aan- of afwezigheid van korstmossen wordt daarom wel gebruikt als een indicator voor luchtverontreiniging. In gebieden waar veel ammoniak in de lucht zit (uit de landbouw) verdwijnen sommige korstmossoorten. Andere soorten groeien echter beter met ammoniak, zoals Groot Dooiermos (Xanthoria parietina).
De laatste jaren zijn de korstmossen in Nederland en België zich weer aan het herstellen, doordat de SO2-uitstoot is verminderd sinds er minder kolen worden gebruikt in elektriciteitscentrales en voor verwarming van woningen.
Door te veel vervuiling met stikstofverbindingen, ammoniak, groeit het Groot Dooiermos dus welig op de begraafplaats. Komt het door de Noordzee die slechts op 500m hemelsbreed van de begraafplaats verwijderd is, dat deze korstmossen hier te vinden zijn of het kneuterboertje aan de westzijde van de begraafplaats?
De grote rivieren komen uit in de Noordzee en de stroming voert dit water langs onze kust, dit zou dus een logische verklaring kunnen zijn of komt het door de vele moestuinders die jaar in jaar uit kunstmest op hun tuintje gooien of gooiden. Natuurlijk kan het ook gewoon door de vogeltjes komen die een rustplekje vinden op de zerken van de mooie Joodse begraafplaats. Vaak heb ik daar een groene specht zien zitten en zou dit de boosdoener zijn? In ieder geval ziet het er mooi uit, de zerken vol met met plakkaten Groot Dooierzwam.
Kunstmest wordt gelukkig al minder verkocht op ons complex, het jaagt de plant de grond uit maar heeft geen toegevoegde waarde voor de bodem en het bodemleven. De bodem vruchtbaarheid verbetert als er geen kunstmest gebruikt wordt, ook worden de planten sterker. De planten groeien langzamer zonder kunstmest en je moet wat meer geduld hebben voor je kunt oogsten maar dat is dan ook te proeven. Niet iedereen is het daar mee eens maar…
ik weet het zeker biologisch smaakt beter.
Reacties
Op dit artikel kan niet gereageerd worden.
