Voedsel van de Inca's
Klavertje
Het eerste blad is voor vrede
het tweede voor hoop
het derde voor liefde
en het vierde voor geluk
maar je kunt een enkel blaadje ook verwerken door de salade, het heeft een citroenachtige smaak. Oxalis tuberosum ofwel de Oca, is afkomstig uit de Andes en diende al als voeding voor de Inca’s. Deze Oxalis is niet het geluksklavertje met vier blaadjes maar de klaverzuring met drie blaadjes. De knolletjes van dit plantje worden gegeten en net zo verwerkt als de aardappel. Ook een enkel blaadje of bloempje van de Oxalis deppei, het geluksklavertje kun je eten. Wel voorzichtig met Oxalis planten zijn, geen grote hoeveelheden hier van eten vooral mensen met reumatische klachten kunnen beter niet meer dan een enkel blaadje hier van eten want oxaalzuur lost het kalk in het lichaam op.
De planten die wij nu scharen onder de noemer Vergeten eten waren van 1438 – 1532 het gebruikelijke eten van de Inca’s. Groente en knollen die de rest van de wereld nog niet kende. Twintig soorten mais en 240 aardappel rassen, cacao, tomaten en tabak teelden de Inca’s.
De Inca’s teelden het mais als status-voedsel voor de bereiding van bier en voor ceremonieën, het mais werd op de lagere hellingen geteeld en de knolgewassen in de hooglanden. Zelfs op 5000m hoogte stonden er aardappels.
Nu ik me verdiep in Permacultuur kom ik al deze soorten groente en knollen tegen. Meerdere soorten staan al op mijn verlanglijstje. Planten waarvan ik niet wist dat ze eetbaar waren, zoals de Mashua, Knolcapucien, Trompaeolum tuberosum, met knollen in de vorm van een kleine aardappel.
Ook de Yacòn. wortel uit de Andes, Polymnia sonchifolia, met de Nederlandse naam appelwortel lijkt me de moeite waard om te proberen.
Van de Canna indica kun je de wortelstok eten maar ook de bloembol van de Tijgerbloem schijnt een smakelijk hapje te zijn. Geprobeerd heb ik het nog niet, ik vind ze zo mooi als ze bloeien en om ze dan op te eten, nou nee.
Op het menu van de Inca’s stonden verder bonen, pepers, cassave en pinda’s.
De pinda hebben we dus te danken aan de Inca’s of eigenlijk aan de Spanjaarden, zij hebben deze ‘boon’ verspreid over Europa. Vroeger in het ouderlijk huis kwam er op zaterdagavond een krant op tafel te liggen, er werd een puntzak ongedopte pinda’s op verspreid en zo zat je gezellig met zijn allen pinda’s te doppen.
Wordt dat tegenwoordig ook nog gedaan of heeft TV en computer er voor gezorgd dat dit niet meer gebeurt.
Pindaplantjes worden tegenwoordig in tuincentra te koop aangeboden, het is een éénjarige plant maar ik vraag me af hoe brandt je dan de pinda’s? Je kunt ze natuurlijk ongebrand aan de vogels geven.
Sir William Jackson Hooker (1785 – 1865)
maakte de tekening in 1851 van de knolbasella, Olluca zoals de Inca’s deze plant noemen Ullucus tuberosum Caldas, van deze plant worden de knollen gegeten. Als je aan het zoeken bent op internet kom je veel soorten planten tegen die eetbaar zijn, lees je zo al die namen ga je ineens met andere ogen naar je tuin kijken en kom ik tot de ontdekking dat er bij ons in de siertuin wel heel veel eetbaars staat, onder andere de Eikvaren(Polypodium vulgare), Waterlelie(Nymphaea alba) en Bies(Scirpus) waarvan de wortelstokken eetbaar zijn.
Vroeger toen mijn ouders vertelden dat ze in de oorlog bloembollen hadden gegeten zat ik met een vies gezicht te luisteren. Bah, bloembollen en nu ik een moestuin en internet heb en ontdek hoeveel er eetbaar is kan ik me voorstellen dat er over een tijdje een bloembol door mijn eten verwerkt is. Wonderlijk zoals alles in je gedachtewereld kan veranderen.
Binnenkort ga ik een bezoek brengen aan een stel enthousiaste mensen die met permacultuur bezig zijn, sinds december 2006 is deze tuin in wording en kunnen we aanschouwen hoe het er bij ons in de toekomst in de moestuin uit gaat zien. We kunnen het niet helemaal toepassen, mijn overheerlijke aardappelen wil ik niet missen en zal er op een deel toch wisselcultuur toegepast gaan worden. Het zal op ons complex wel een cultuurschok geven, geen rechte rijtjes meer, mulchen en veel vaste planten waar we dan hier en daar wat blaadjes afplukken om een salade samen te stellen.
Als er op ons complex bij controle door de tuincommissie een tuin niet ‘schoon’ is, heb ik de eer als secretaris om deze tuinders een brief te schrijven met het verzoek om hier iets aan te doen. Door mijn toekomstige manier van tuinieren is het natuurlijk mogelijk dat ik ook op dit lijstje kom te staan. Tijdens een vergadering zal ik dan uitleg geven over mijn manier van tuinieren en bovendien een mandje met eetbare planten meenemen zodat ze kunnen proeven dat het geen onkruid is. In gedachte zie ik ze al met hun hoofd schudden, ja een oud Hollands gezegde luidt: wat een boer niet kent…..
De foto’s van de knolbasella en knolcapucien vallen onder publiek domein. De andere foto’s zijn uit eigen tuin.
Reacties
Op dit artikel kan niet gereageerd worden.
AnneTanne, 30 september 2008, 20:49:
Leuk verhaal… verschillende van de planten die je noemt staan ook in onze (permacultuur)moestuin, maar er waren ook een aantal onbekenden bij. Van de tijgerbloem had ik bv nog niet gehoord.
(Onze knolcapucientjes staan in knop… benieuwd of die nog bloemen zullen vormen dit najaar.)
Dini, 30 september 2008, 22:06:
Dankzij Elzo van de Wieringer akker weet ik dat de Tijgerbloem eetbaar is, ooit heb ik een zakje van deze bollen gekocht. De Tijgerbloem(Tigridia pavonia) moet wel ieder jaar in oktober uit de grond gehaald worden en in een kistje met zand vorstvrij overwinteren. De bloem is een ééndagsbloem en vermoedelijk wordt hij daarom zo weinig aangeplant. In de moestuin bloeit hij echter zo rijkelijk dat het niet opvalt dat hij maar een dag bloeit.
(Hoop dat we nog mooi zonnig weer krijgen zodat je knolcapucientjes nog gaan bloeien.)